ความยั่งยืนของเรา การกำกับดูแลกิจการที่ดี สิ่งแวดล้อม สังคม สื่อเผยแพร่
การกำกับดูแลกิจการที่ดีและจริยธรรมธุรกิจ การควบคุมภายในและการกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ การบริหารความเสี่ยงและการจัดการภาวะวิกฤต ความมั่นคงและปลอดภัยทางไซเบอร์ ความโปร่งใสด้านภาษีและการชำระเงิน การบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน เทคโนโลยีและการจัดการองค์ความรู้ การเป็นองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วยดิจิทัลเทคโนโลยี
การบริหารความเสี่ยงและการจัดการภาวะวิกฤต

การบริหารความเสี่ยงและการจัดการภาวะวิกฤต

ความสำคัญและพันธกิจ

ปตท.สผ. ให้ความสําคัญกับการบริหารความเสี่ยง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบหลักด้าน Governance, Risk Management and Compliance หรือ GRC ภายใต้กรอบแนวคิดด้านความยั่งยืน (Sustainability Framework) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อการบรรลุวิสัยทัศน์ พันธกิจ กลยุทธ์ และวัตถุประสงค์ทางธุรกิจ รวมทั้งตอบสนองต่อความคาดหวังของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเหมาะสม เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืนและสร้างคุณค่าให้แก่มีส่วนได้เสียทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ปตท.สผ.จึงกําหนดกรอบและนโยบายการบริหารความเสี่ยง เพื่อให้บริษัทฯ มีการกํากับดูแลด้านการบริหารความเสี่ยงที่ดีโดยผู้บริหารและพนักงานทุกคนต้องถือปฏิบัติ

เป้าหมาย

สามารถระบุความเสี่ยงที่สำคัญ เพื่อกำหนดมาตรการจัดการความเสี่ยงล่วงหน้าก่อนที่จะกลายเป็นปัญหาได้อย่างครบถ้วนเหมาะสม ซึ่งเป้าหมายดังกล่าวได้รับอนุมัติจากระดับคณะกรรมการบริษัท

แนวทางการบริหารจัดการ

การกำกับดูแลความเสี่ยง

ด้วยความมุ่งมั่นในการบริหารความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล คณะกรรมการ ปตท.สผ. จึงได้อนุมัติกรอบการกำกับดูแลความเสี่ยงองค์กร เพื่อกำหนดความรับผิดชอบและอำนาจหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงตั้งแต่ระดับคณะกรรมการบริษัท ไปจนถึงระดับหน่วยธุรกิจ เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงภายในองค์กรมีการสื่อสาร ประสานความร่วมมือ และเชื่อมโยงกันทุกระดับ อีกทั้งได้อนุมัติระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ เพื่อใช้เป็นกรอบในการดำเนินงานและแสวงหาโอกาสทางธุรกิจ ทำให้บริษัทสามารถควบคุมดูแลการจัดการความเสี่ยงทุกด้านให้อยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้อย่างมีประสิทธิผลและสอดคล้องกับนโยบายต่าง ๆ และสร้างความมั่นใจว่าความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ (Strategic Risk) ความเสี่ยงที่มีผลกระทบระดับองค์กร (Corporate Risk) และความเสี่ยงเกิดใหม่ (Emerging Risk) จะได้รับการบริหารจัดการ เพื่อป้องกันไม่ให้กลายเป็นปัญหาโดยไม่ทราบล่วงหน้า ช่วยลดความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้น และลดการเกิดความเสี่ยงซ้ำ

ในปี 2567 ปตท.สผ. ได้ทบทวนระเบียบว่าด้วยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง กรอบการกำกับดูแลความเสี่ยงองค์กร ประกาศระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ เกณฑ์และขอบเขตความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ และนโยบายบริหารความเสี่ยงองค์กร เพื่อให้เอกสารดังกล่าวสะท้อนการดำเนินงานปัจจุบันและสอดคล้องกับบริบทองค์กรที่เปลี่ยนแปลงไป โดยแนวทางการปรับปรุงเอกสารดังกล่าวมาจาก 3 แหล่งที่มา ได้แก่ (1) แนวทางการดำเนินงานในปัจจุบันและข้อแนะนำจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (RMC) และคณะกรรมการจัดการ (MC) (2) แนวทางการปรับปรุงตาม Enterprise Risk Management (ERM) Maturity Assessment และ (3) Institute of Risk Management Advisory (IRM) ตามมาตรฐานสากลที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยง

ปตท.สผ. มีนโยบายและกรอบการบริหารความเสี่ยงองค์กรซึ่งอนุมัติโดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง โดยมุ่งเน้นการบริหารความเสี่ยงเชิงรุกและการมีวัฒนธรรมด้านความเสี่ยงที่เข้มแข็ง มีกระบวนการบริหารความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ISO 31000:2018 และมีการนำกรอบแนวทางการบริหารความเสี่ยงของ The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO) Enterprise Risk Management – Integrating with Strategy and Performance (COSO ERM 2017) และ COSO Enterprise Risk Management – Applying Enterprise Risk Management to Environmental, Social and Governance-related Risks (COSO ESG 2018) มาปรับใช้เพื่อเชื่อมโยงการบริหารความเสี่ยงเข้ากับการวางแผนกลยุทธ์ และบูรณาการการบริหารความเสี่ยงด้านความยั่งยืน อันได้แก่ ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลกิจการที่ดี เข้ากับกระบวนการบริหารความเสี่ยงทั่วทั้งองค์กร โดยคณะกรรมการ ผู้บริหาร และพนักงานทุกระดับ มีหน้าที่และความรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยง และผลักดันการบริหารความเสี่ยงให้ครอบคลุมไปยังผู้รับเหมา คู่ค้า และหุ้นส่วนทางธุรกิจต่าง ๆ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อการบรรลุวิสัยทัศน์ พันธกิจ กลยุทธ์ วัตถุประสงค์ทางธุรกิจ

1
กรอบการบริหารความเสี่ยงองค์กร

กระบวนการบริหารจัดการความเสี่ยงขององค์กรเป็นไปตามมาตรฐาน ISO 31000:2018 ซึ่งประกอบด้วย 6 ขั้นตอนสำคัญ ตามที่แสดงด้านล่าง โดยกระบวนการเหล่านี้สามารถนำไปปรับใช้ในหลายระดับภายในองค์กร

ปตท.สผ. ส่งเสริมการบูรณาการการบริหารความเสี่ยงเข้ากับการดำเนินงานและการตัดสินใจทางธุรกิจ โดยนำการบริหารความเสี่ยงมาใช้ทั่วทั้งองค์กร ครอบคลุมการดำเนินงานหลักของบริษัททุกด้านซึ่งประกอบด้วย การวางแผนและการจัดการเชิงกลยุทธ์ การตัดสินใจลงทุนและถอนการลงทุน การบริหารโครงการขนาดใหญ่ การปฏิบัติการและกระบวนการทางธุรกิจ รวมถึงการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management) และการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลกิจการที่ดี (ESG) นอกจากนี้ ยังมีการบริหารความเสี่ยงในทุกระดับ ทั้งในระดับองค์กร (Corporate Level) และระดับปฏิบัติการ (Operational Level) เพื่อให้ความเสี่ยงอยู่ในระดับที่องค์กรยอมรับได้ (Risk Appetite) และมีการจัดสรรทรัพยากรเพื่อการบริหารความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสมกับระดับความเสี่ยงและผลตอบแทนที่จะได้รับ พร้อมทั้งมีการติดตามความคืบหน้าของแผนจัดการความเสี่ยง (Mitigation Plan) และตัวชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ (Key Risk Indicators - KRIs) ซึ่งเป็นเครื่องมือในการเตือนภัยล่วงหน้า เพื่อจะได้ป้องกันและกำหนดมาตรการจัดการความเสี่ยงเพิ่มเติมได้ทันเหตุการณ์

กระบวนการบริหารความเสี่ยง

1. การกำหนดขอบเขตและบริบท

ปตท.สผ. ทำความเข้าใจว่าความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงาน จึงต้องมีการบริหารความเสี่ยง การกำหนดขอบเขตและบริบท เป็นกระบวนการในการกำหนดวัตถุประสงค์ และทำความเข้าใจบริบททางธุรกิจทั้งภายนอกและภายใน ความเข้าใจร่วมกันในประเด็นเหล่านี้เป็นกุญแจสู่ความสำเร็จในการบริหารความเสี่ยง

2. การประเมินความเสี่ยง

ปตท.สผ. มีการประเมินความเสี่ยงที่ครอบคลุมความเสี่ยงด้านกลยุทธ์และการลงทุน ความเสี่ยงทางการเงินและตลาด ความเสี่ยงด้านการเมือง กฎหมาย หรือข้อบังคับ ความเสี่ยงด้านการดำเนินงาน และความเสี่ยงเกิดใหม่ โดยพิจารณาจากผลกระทบ (Impact) และโอกาสเกิด (Likelihood) ของความเสี่ยงนั้น ๆ

ระดับความเสี่ยง

ปตท.สผ. กำหนดระดับคะแนนความเสี่ยงใน 2 มิติ ได้แก่ ผลกระทบ และโอกาสเกิด เพื่อให้มีความเข้าใจในทิศทางเดียวกันระหว่างผู้ที่เกี่ยวข้องกับวิธีการประเมินตามระดับความเสี่ยง

  • เกณฑ์โอกาสเกิด : โอกาสที่จะเกิดเหตุการณ์ความเสี่ยง สามารถพิจารณาจากเหตุการณ์ปกติ หรือประสบการณ์ของเจ้าของความเสี่ยงที่เทียบเคียงได้ ระดับของโอกาสเกิดนั้นอาจไม่สอดคล้องกับความน่าจะเป็นของความถี่ แต่สมเหตุสมผลในแง่ของการบริหารความเสี่ยง เกณฑ์โอกาสเกิดแบ่งเป็น 5 ระดับ ดังนี้
    • เกือบแน่นอน (Almost certain) (5) : เหตุการณ์เกิดขึ้นบ่อยครั้งในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม หรือเกิดขึ้นมากกว่าหนึ่งครั้งต่อปีในสถานที่เดียวกัน หรือคาดว่าจะเกิดขึ้นใน ปตท.สผ.
    • มีความเป็นไปได้สูง (Likely) (4) : เหตุการณ์เกิดขึ้นหลายครั้งต่อปีในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม หรือมากกว่าหนึ่งครั้งต่อปีใน ปตท.สผ. หรือเกิดขึ้นที่สถานที่เดียวกัน หรือมีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นใน ปตท.สผ.
    • มีความเป็นไปได้ (Possible) (3) : เหตุการณ์เกิดขึ้นหลายครั้งในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม หรือเกิดขึ้นครั้งเดียวใน ปตท.สผ. หรืออาจเกิดขึ้นใน ปตท.สผ.
    • ไม่น่าเป็นไปได้ (Unlikely) (2) : เหตุการณ์เกิดขึ้นไม่กี่ครั้งในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม หรือไม่น่าจะเกิดขึ้นใน ปตท.สผ.
    • เกิดขึ้นไม่บ่อย (Rare) (1) : เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเกิดขึ้นระยะไกล และ/หรือไม่เคยได้ยินมาก่อนในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
  • ประเภทผลกระทบ : ปตท.สผ. กำหนดประเภทของผลกระทบหลักทั้งหมด 7 ประเภท เพื่อวัดระดับความรุนแรงของความเสี่ยง ได้แก่ 1) รายได้สุทธิ/มูลค่าปัจจุบันสุทธิ/มูลค่าทางการเงินที่คาดหวัง 2) บุคลากร 3) ความเสียหายต่อทรัพย์สิน 4) ต้นทุนและกำหนดการของโครงการ 5) กฎหมายและการปฏิบัติตามข้อกำหนด 6) สิ่งแวดล้อม และ 7) ภาพลักษณ์และชื่อเสียง โดยแบ่งเกณฑ์การวัดออกเป็น 5 ระดับ ตามระดับผลกระทบต่อบริษัทจากน้อยไปหามาก

3. การจัดการความเสี่ยง

กระบวนการจัดการความเสี่ยงแบ่งออกเป็น ยอมรับความเสี่ยง (Take) จัดการความเสี่ยง (Treat) ถ่ายโอนความเสี่ยง (Transfer) และหลีกเลี่ยงความเสี่ยง (Terminate) ซึ่งสอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้

4. การติดตามและทบทวน

ปตท.สผ. ยังคงติดตามความเสี่ยงและมาตรการบรรเทาผลกระทบซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบริหารความเสี่ยง เพื่อให้มั่นใจว่าเรายังคงตื่นตัวต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงและปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ได้อย่างหมาะสม นอกจากนี้ มีการทบทวนความเสี่ยงเป็นประจำอย่างน้อยเป็นรายไตรมาส การเน้นย้ำถึงความคล่องตัวทำให้ ปตท.สผ. สามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ได้ทันท่วงทีสามารถรวบรวมความเสี่ยงใหม่ ที่ผลกระทบมีนัยสำคัญ เพื่อให้มั่นใจว่าเรามีความพร้อมในการจัดการกับความเสี่ยงอย่างทันท่วงที สมเหตุสมผล และมีประสิทธิภาพ

ปตท.สผ. จัดให้มีการตรวจสอบจากหน่วยงานภายในและการตรวจประเมินจากภายนอก ในช่วงสามปีที่ผ่านมามีการตรวจสอบภายในที่มุ่งเน้นในเรื่องกระบวนการบริหารความเสี่ยง นอกจากนี้ ยังได้ว่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญมาประเมิน Enterprise Risk Management (ERM) Maturity ตามมาตรฐานสากล ซึ่ง รวมถึง ISO31000 และ COSO โดยขอบเขตของการประเมินครอบคลุมการกำกับดูแลและกรอบการทำงาน กระบวนการ วัฒนธรรม และหัวข้อพิเศษ เช่น การบริหารความเสี่ยงของบุคคลที่สามและหุ้นส่วน เครื่องมือและซอฟต์แวร์ที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยง และการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ ซึ่งผลการประเมินส่วนใหญ่อยู่ที่ระดับ 3 ถึงระดับ 4

5. การสื่อสารและการให้คำปรึกษา

ปตท.สผ. มั่นใจว่าพนักงานทุกคนได้รับข้อมูล มีส่วนร่วม และได้รับอำนาจในการมีส่วนช่วยผลักดันให้เกิดความสำเร็จของการบริหารความเสี่ยง

6. การบันทึกและการรายงาน

ปตท.สผ.บันทึกกระบวนการบริหารความเสี่ยงและผลลัพธ์และรายงานผ่านเครื่องมือและระบบทะเบียนจัดการความเสี่ยง รายงานความเสี่ยงสนับสนุนฝ่ายบริหารและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงในการตัดสินใจ รวมถึงทำให้สามารถบริหารจัดการความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ตามบทบาทหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย นอกจากนี้ ได้มีการคำนึงถึงการจำกัดการเข้าถึงข้อมูลความเสี่ยง โดยพิจารณาจากความจำเป็นในการใช้งาน

2
โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง

เพื่อให้ประเด็นความเสี่ยงที่สำคัญได้ถูกระบุไว้อย่างครอบคลุม ครบถ้วน และมีการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นไปตามหลักการโมเดลสามด่าน (Three Lines Model) หน่วยงานบริหารความเสี่ยงจะให้ข้อแนะนำและทำงานร่วมกับหน่วยงานที่มีบทบาทในด่านที่หนึ่ง (First Line Roles) ซึ่งมีหน้าที่ในการดำเนินงานและบริหารความเสี่ยงไปพร้อม ๆ กันในฐานะเจ้าของความเสี่ยง (Risk Owner) และประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยงานที่มีบทบาทในด่านที่สอง (Second Line Roles) ที่ดูแลและมีความเชี่ยวชาญเฉพาะเรื่อง ซึ่งจะทำหน้าที่ให้ความช่วยเหลือในการบริหารความเสี่ยงในแต่ละด้าน เช่น หน่วยงานกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ จะติดตามการเปลี่ยนแปลงกฎหมายซึ่งอาจส่งผลให้เป็นความเสี่ยงเกิดใหม่หรือทำให้ระดับความเสี่ยงเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ส่วนหน่วยงานตรวจสอบซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทในด่านที่สาม (Third Line Roles) ทำหน้าที่ตรวจสอบและให้ข้อแนะนำอย่างเป็นอิสระ เพื่อพัฒนาปรับปรุงการบริหารความเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น หน่วยตรวจสอบภายในตามบทบาทนี้ประกอบไปด้วยหน่วยงานตรวจสอบ และผู้ตรวจสอบภายนอก มีหน้าที่ในการตรวจสอบอิสระเกี่ยวกับผลการดำเนินงานโดยรวมของระบบการจัดการต่าง ๆ ภายใต้การดำเนินงานของ First และ Second Line Roles ซึ่งรวมถึงการตรวจสอบเพื่อให้มั่นใจได้ว่าการบริหารจัดการความเสี่ยงดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล และให้ข้อเสนอแนะสำหรับการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ยังมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานบริหารความเสี่ยงและหน่วยงานตรวจสอบ เพื่อให้มั่นใจว่าประเด็นความเสี่ยงที่สำคัญได้ถูกระบุและจัดการอย่างต่อเนื่อง

3
ความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ ความเสี่ยงระดับองค์กร และความเสี่ยงเกิดใหม่

ปตท.สผ. มีการบริหารความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ (Strategic Risk) ที่สอดประสานกับกระบวนการวางแผนกลยุทธ์ โดยจะประเมิน กลยุทธ์ในมุมมองด้านความเสี่ยง เพื่อเลือกกลยุทธ์ที่สนับสนุนการบรรลุเป้าหมายขององค์กร ภายใต้ความเสี่ยงที่ยอมรับได้ การบริหารความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ยังครอบคลุมไปถึงการติดตามและการรายงานสมมติฐานสำคัญที่ใช้ในการกำหนดกลยุทธ์ (Strategic Assumptions) รวมถึงความคืบหน้าของเหตุการณ์และปัจจัยต่าง ๆ เพื่อประเมินว่ากลยุทธ์ที่ดำเนินการนั้น ยังคงมีความเหมาะสม สามารถดำเนินงานได้และนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายองค์กร โดยหน่วยงานบริหารความเสี่ยงได้ติดตามสถานการณ์ที่จะมีผลต่อกลยุทธ์และรายงานต่อผู้บริหารและคณะกรรมการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องเป็นรายไตรมาส เพื่อให้สามารถปรับหรือเปลี่ยนกลยุทธ์ได้อย่างทันท่วงทีต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป

สำหรับการบริหารความเสี่ยงระดับองค์กร (Corporate Risk) ปตท.สผ. พิจารณาทั้งปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอกที่มีผลกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์และกลยุทธ์ของบริษัท รวมถึงปัจจัยที่อาจมีผลกระทบสูงระดับองค์กร เช่น การเปลี่ยนแปลงและสถานการณ์โลกที่สำคัญ (Significant Global Events) ผลการตรวจสอบโดยหน่วยงานตรวจสอบ (Audit Findings) และข้อคิดเห็นของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและผู้บริหารของบริษัท โดยความเสี่ยงสำคัญที่หน่วยงานผู้รับผิดชอบหรือเจ้าของความเสี่ยง (Risk Owner) ได้ระบุและประเมินไว้จะได้รับการพิจารณายกระดับขึ้นตามเกณฑ์ระดับองค์กรด้วยทั้งนี้ ประเด็นความเสี่ยงระดับองค์กรทั้งหมดจะถูกรวบรวมและจัดทำเป็น Corporate Risk Profile (CRP) เพื่อรายงานต่อผู้บริหาร คณะกรรมการจัดการ และคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนั้นยังมีการติดตามและแจ้งต่อคณะกรรมการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องหากมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญเพื่อบริหารจัดการความเสี่ยงได้อย่างทันท่วงที นอกจากนี้ ปตท.สผ. มีการประเมิน ติดตามและรายงานความเสี่ยงเกิดใหม่ (Emerging Risk) ที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ในอนาคต

ทั้งนี้ ปตท.สผ. ประสบความสำเร็จในการนำระบบทะเบียนความเสี่ยง (Risk Register System – RR System) ในรูปแบบเว็บไซต์มาใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม เป็นช่องทางให้หน่วยงานเจ้าของความเสี่ยงสามารถระบุและวิเคราะห์ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับตนเองได้อย่างครบถ้วน รวดเร็ว สื่อสารได้อย่างทั่วถึง ทั้งยังสามารถรวบรวมและยกระดับความเสี่ยงที่สำคัญขึ้นมาเป็นความเสี่ยงระดับองค์กร ในปี 2567 บริษัทฯ ได้ปรับปรุงระบบการลงทะเบียนความเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยเพิ่มการลงทะเบียนความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ (Strategic Risk) ซึ่งจะมีมุมมองการบริหารความเสี่ยงที่แตกต่างจากความเสี่ยงที่เกิดจากการดำเนินงานตามแผนงาน การปรับปรุงระบบการลงทะเบียนความเสี่ยงนี้ ส่งผลให้บริษัทฯ สามารถบริหารจัดการความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ และไม่พบปัญหาที่ส่งผลกระทบรุนแรง (No Surprise Problem) อันเนื่องมาจากการไม่ลงทะเบียนความเสี่ยง เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องสามารถติดตามการบริหารความเสี่ยงได้อย่างสะดวก รวดเร็ว จากทุกสถานที่ ทุกเวลา นอกจากนี้ ปตท.สผ. มุ่งมั่นพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อการบริหารความเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพและรวดเร็วยิ่งขึ้น รวมถึงพัฒนา Chat Bot ตัวแนะนำความเสี่ยงและค้นหาข้อมูลความเสี่ยงอย่างครบถ้วน นำไปสู่การบริหารจัดการความเสี่ยงเพื่อป้องกันการเกิดปัญหาที่อาจส่งผลกระทบต่อเป้าหมายขององค์กร

ปตท.สผ. มุ่งมั่นต่อการดำเนินงานตามกระบวนการบริหารความเสี่ยงเชิงรุก ในปี 2567 เราได้ใช้ Risk Matrix ช่วยประเมินเหตุการณ์ที่สำคัญต่อองค์กร โดยพิจารณาทั้งในแง่ผลกระทบและโอกาสเกิดความเสี่ยง จากการวิเคราะห์นี้ ปตท.สผ. ได้ระบุมาตรการจัดการความเสี่ยงเพื่อให้มั่นใจว่าแต่ละความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ทั้งหมด

ความเสี่ยงที่สำคัญและลำดับความสำคัญ คำอธิบาย ระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ มาตรการบรรเทาความเสี่ยง (การควบคุมที่มีอยู่ในปัจจุบัน)

ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์และการลงทุน: ความเสี่ยงในการลงทุนเพิ่มเติมในโครงการปัจจุบันและโครงการใหม่

ลำดับความสำคัญ (โอกาสเกิดและผลกระทบ): สูง

 ปตท.สผ. มุ่งรักษาอัตราส่วนปริมาณสำรองการผลิต โดยการแสวงหาโอกาสทางธุรกิจใหม่ร่วมกับพันธมิตร พื้นที่หลัก ได้แก่ ประเทศไทย เมียนมา มาเลเซีย และประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยพิจารณาปัจจัยต่างๆ เช่น ศักยภาพปิโตรเลียม ลักษณะโครงการ เสถียรภาพทางการเมือง และภาวะเศรษฐกิจ

ปตท.สผ. ยอมรับความเสี่ยงด้านการลงทุนในการสำรวจน้ำมันและก๊าซ โดยถือเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจหลัก รวมถึงลงทุนในธุรกิจที่สอดคล้องกับกลยุทธ์ โดยจัดการความเสี่ยงให้มีความสมดุลกับผลตอบแทนและประโยชน์ต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ตัวอย่างของเกณฑ์และขอบเขตความเสี่ยงที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ ได้แก่

  • การลงทุนในโครงการประเภท Unconventional
  • อัตราส่วนของการผลิตก๊าซธรรมชาติต่อน้ำมัน
  • ความเสี่ยงของประเทศที่เข้าลงทุน

ปตท.สผ. มีกระบวนการพิจารณาความเสี่ยงในการลงทุนอย่างรอบคอบ ทั้งพิจารณาด้านขนาดแหล่งปิโตรเลียม ขนาดของโครงการ การได้มาซึ่งแหล่งปิโตรเลียมและปริมาณสำรองเพิ่มเติม การดำเนินการและความสามารถของผู้ดำเนินการ เงื่อนไขและความชัดเจนของการแบ่งผลประโยชน์ การปฏิบัติตามข้อสัญญา สภาพทางภูมิศาสตร์ กฎหมาย และกฎระเบียบต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ความมั่นคงทางการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เสถียรภาพด้านเศรษฐกิจและการเงิน รวมทั้งจัดหาที่ปรึกษาที่เชี่ยวชาญในประเทศที่เข้าไปลงทุนเพื่อให้คำแนะนำเพิ่มเติม โดยกำหนดมาตรการบริหารความเสี่ยงไว้ล่วงหน้า เพื่อประกอบการพิจารณาคัดเลือกโครงการ และชดเชยความเสี่ยงเหล่านี้ไว้ในกระบวนการวิเคราะห์ผลตอบแทนจากการลงทุน หรือ ในสัญญาซื้อขายและสัญญาร่วมทุน นอกจากนี้ บริษัทฯ ได้พิจารณาโครงการลงทุนที่สอดคล้องกับเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ โดยเน้นการลงทุนในโครงการก๊าซธรรมชาติ และนำปัจจัยเกี่ยวกับความเข้มของปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมาร่วมพิจารณาประกอบการลงทุนในโครงการใหม่ ๆ ด้วย

ทั้งนี้ โครงการต่าง ๆ จะถูกกลั่นกรองโดยคณะกรรมการการลงทุนและคณะกรรมการจัดการ เพื่อให้มั่นใจว่าการลงทุนในโครงการนั้น ๆ มีความเสี่ยงที่ยอมรับได้ และสามารถจัดการได้อย่างเหมาะสมก่อนที่จะได้รับการกลั่นกรองจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง และอนุมัติจากคณะกรรมการบริษัทตามลำดับ

ความเสี่ยงด้านการดำเนินการ: ความเสี่ยงในการสำรวจ

ลำดับความสำคัญ (โอกาสเกิดและผลกระทบ): สูง

 การสำรวจหาแหล่งน้ำมันใหม่เป็นสิ่งที่สำคัญต่อการเติบโตของ ปตท.สผ. ความเสี่ยงจึงรวมถึงความเสี่ยงทางธรณีวิทยาและความไม่แน่นอนของปริมาณทรัพยากร ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ ได้แก่ โอกาสในการประสบความสำเร็จ การประเมินทรัพยากร ต้นทุน และข้อกำหนดของสัญญา

ปตท.สผ. ยอมรับความเสี่ยงด้านการลงทุนในการสำรวจน้ำมันและก๊าซ โดยถือเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจหลัก รวมถึงลงทุนในธุรกิจที่สอดคล้องกับกลยุทธ์ โดยจัดการความเสี่ยงให้มีความสมดุลกับผลตอบแทนและประโยชน์ต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ตัวอย่างของเกณฑ์ และขอบเขตความเสี่ยงที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ ได้แก่

  • งบประมาณที่เกี่ยวข้องกับการสำรวจ
  • ความเสี่ยงของประเทศที่เข้าไปลงทุน

ปตท.สผ. มีกระบวนการที่ชัดเจนในการพิจารณาการลงทุนด้านการสำรวจ และมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนในการประเมินโครงการแต่ละขั้นตอนจนถึงการตัดสินใจลงทุน ตั้งแต่หลักเกณฑ์การเลือกแอ่งปิโตรเลียมที่มีศักยภาพ (Potential Petroleum Basins) การประเมินศักยภาพของแปลงในแอ่งปิโตรเลียม ด้วยการศึกษาทางธรณีวิทยาโดยละเอียด (Subsurface Studies) รวมถึงศึกษาปัจจัยความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการลงทุน (Above-Ground Investment Risks) โดยกลุ่มงานธรณีศาสตร์และการสำรวจจะประเมินศักยภาพครอบคลุมพื้นที่เป้าหมายทั่วโลก เพื่อคัดเลือกพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงสุดและนำมาพิจารณาเพื่อเข้าประมูลพื้นที่หรือเข้าร่วมทุน เมื่อได้โครงการแล้วจะวางแผนการสำรวจทั้งระยะสั้นและระยะยาวภายใต้กรอบงบประมาณการสำรวจที่บริษัทฯ กำหนดไว้ โดยทบทวนกระบวนการเหล่านี้ทุกปี รวมทั้งปรับพื้นที่เป้าหมายและกลยุทธ์การสำรวจให้สอดคล้องกับผลการสำรวจที่ผ่านมา

นอกจากนี้ ปตท.สผ. ยังกำหนดให้การศึกษาด้านการสำรวจต้องผ่านการพิจารณาของคณะทำงานสอบทานการประเมินศักยภาพปิโตรเลียม เพื่อให้แน่ใจว่ากระบวนการและผลการศึกษาโครงการสำรวจต่าง ๆ ครอบคลุมประเด็นสำคัญ ตลอดจนการประเมินศักยภาพปิโตรเลียมเป็นไปตามหลักเกณฑ์และมาตรฐาน รวมถึงกระบวนการดำเนินงานของ ปตท.สผ. เอง เพื่อสร้างความมั่นใจในการตัดสินใจลงทุน และให้ผลการสำรวจเป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนดไว้

จากสถานการณ์ปัจจุบันที่มีการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดด ตลอดจนความคาดหวังจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ที่ต้องเป็นไปตามกฎระเบียบต่าง ๆ รวมถึงมาตรการจัดการผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่มีแนวโน้มเข้มข้นขึ้น ปตท.สผ. ได้ติดตามสถานการณ์และประเมินความเสี่ยงเกิดใหม่ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ในอนาคต และรายงานต่อผู้บริหารและคณะกรรมการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การติดตามและปรับปรุงแผนบริหารจัดการความเสี่ยงรวมทั้งกลยุทธ์ของบริษัทฯ เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สนับสนุนให้องค์กรมีความยืดหยุ่นและสามารถรับมือกับความเสี่ยงเกิดใหม่ได้อย่างทันท่วงที ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน และเพิ่มโอกาสในการดำเนินธุรกิจให้ ปตท.สผ. เติบโตต่อไปได้อย่างยั่งยืน

ปตท.สผ. ได้ระบุความเสี่ยงเกิดใหม่จากปัจจัยความเสี่ยงขององค์กร และจัดลำดับความสำคัญของความเสี่ยงเกิดใหม่เหล่านี้ตามเกณฑ์การประเมินความเสี่ยงที่มีอยู่ ปัจจุบัน ปตท.สผ. ได้ระบุและติดตามความเสี่ยงเกิดใหม่ ดังนี้

1. ความเสี่ยงจากเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรง (Risk from Extreme Weather Events)

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการเกิดเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรง เช่น คลื่นความร้อน ฝนตกหนัก พายุโซนร้อน ภัยแล้ง รวมถึงความท้าทายด้านทรัพยากรน้ำ โดยสถานการณ์เหล่านี้ได้กลายเป็นความเสี่ยงสำคัญจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นถี่และทวีความรุนแรง อีกทั้งยังคาดการณ์การได้ยากขึ้นเรื่อย ๆ ความเสี่ยงดังกล่าวสามารถส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจทั้งระยะสั้น อย่างการหยุดชะงักของการดำเนินงาน ไปจนถึงผลกระทบระยะยาวต่อโครงสร้างพื้นฐาน ห่วงโซ่อุปทาน และเสถียรภาพทางการเงิน

  • ระยะเวลา: 3-10 ปี
  • หมวดหมู่ความเสี่ยง: สิ่งแวดล้อม
  • ลำดับความสำคัญ (โอกาสเกิดและผลกระทบ): ปานกลาง

สถานการณ์และผลกระทบต่อ ปตท.สผ.:

ปตท.สผ. พิจารณาเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรงในฐานะปัจจัยเสี่ยงเกิดใหม่เนื่องจากความถี่และความรุนแรงของเหตุการณ์ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมถึงความยากในการคาดคะเนของเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้น เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้เผชิญกับความท้าทายและผลกระทบอย่างเป็นระบบซึ่งมีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งองค์กรจำเป็นต้องมีการนำรูปแบบการดำเนินงานและเครื่องมือใหม่ๆ รวมถึงสร้างความร่วมมือเพื่อบรรเทาผลกระทบอย่างมีประสิทธิภาพ โดยมุ่งเน้นความสำคัญในด้านความยืดหยุ่นและการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเข้าเป็นส่วนหนึ่งของกรอบการบริหารจัดการความเสี่ยงโดยรวมของ ปตท.สผ.

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้น เป็นความท้าทายที่สำคัญยิ่งต่อเสถียรภาพของการผลิต (Operational Stability) ความมั่นคงและความปลอดภัยของหน่วยการผลิต (Asset Integrity and Safety) ผลการดำเนินงานทางการเงิน และการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน โดยแบ่งออกเป็นด้านหลักดังนี้:

  • การหยุดชะงักของการดำเนินงาน (Operational Disruption): ความรุนแรงและไม่แน่นอนของเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรงยิ่งขึ้น เช่น พายุโซนร้อนและฝนตกหนัก อาจทำให้การดำเนินงานในพื้นที่ปฏิบัติการทั้งบนบกและนอกชายฝั่งในภูมิภาคที่สำคัญ เช่น ประเทศไทย มาเลเซีย (โครงการในรัฐซาบาห์และรัฐซาราวัก) และเมียนมาต้องหยุดชะงัก นอกจากนี้ การเผชิญผลกระทบจากคลื่นความร้อนและภัยแล้งที่ยาวนานอาจทำให้เกิดภาวะขาดแคลนน้ำซึ่งเป็นทรัพยากรที่สำคัญต่อการปฏิบัติการ

  • ความมั่นคงและความปลอดภัยของหน่วยการผลิต (Asset Integrity and Safety): สภาพอากาศที่รุนแรงส่งผลให้โครงสร้างพื้นฐานของหน่วยการผลิตต้องเผชิญกับความเครียดทางกายภาพอย่างมาก ซึ่งคุกคามต่อความมั่นคงของโครงสร้าง เช่น พายุไซโคลน ฝนตกหนัก และสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้ออำนวยอื่นๆ ที่อาจทำให้โครงสร้างอ่อนแอลงเมื่อเวลาผ่านไป นอกจากนี้ ความปลอดภัยในสถานที่ทำงานยังตกอยู่ในความเสี่ยงในช่วงที่เกิดเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว ซึ่งสิ่งเหล่านี้เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการมีมาตรการป้องกันอย่างรอบด้านต่อความปลอดภัยของพนักงาน และเพื่อรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ ปตท.สผ. จำเป็นต้องมีการจัดสรรทรัพยากรจำนวนมากในงานด้านต่าง ๆ เช่น ระบบการตรวจติดตามขั้นสูง การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน และกลไกการตอบสนองฉุกเฉิน

  • ผลกระทบทางการเงิน (Financial Impact): การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบทางด้านการเงินเป็นอย่างมีนัยสำคัญ เช่น ค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นในการซ่อมบำรุงและรักษาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อให้สามารถรับมือกับความเสี่ยงจากเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรงขึ้น นอกจากนี้ อาจเกิดการสูญเสียรายได้จากการหยุดดำเนินการหรือความสามารถการดำเนินงานที่ลดลงในช่วงที่มีสภาพอากาศที่รุนแรง

  • การหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Disruption): เหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรงอาจส่งผลกระทบต่อความต่อเนื่องในห่วงโซ่อุปทาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อวัสดุหรือบริการที่สำคัญถูกจัดหาจากพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ การหยุดชะงักเหล่านี้สามารถส่งผลกระทบต่อเนื่องไปยังการดำเนินงานทั้งหมด รวมถึงส่งผลต่อระยะเวลาการผลิตและการส่งมอบสินค้า

จากผลกระทบที่เกิดจากความเสี่ยงของเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรงเน้นย้ำถึงความจำเป็นของ ปตท.สผ. ในการปรับกลยุทธ์และรูปแบบในการดำเนินธุรกิจเพื่อปรับตัวต่อภาวะเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรง ในขณะเดียวกันยังเป็นโอกาสทางธุรกิจในด้านนวัตกรรมและความยั่งยืน

แนวทางการบริหารความเสี่ยง:

ปตท.สผ. ได้พัฒนาและดำเนินการตามแผนการจัดการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Management Plan) เพื่อจัดการความเสี่ยงจากเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรงเชิงรุก โดยมุ่งเน้นความปลอดภัยของพนักงาน การปกป้องหน่วยการผลิต และความต่อเนื่องของการดำเนินงาน โดยแผนนี้รวมเอาแนวทางการจัดการที่หลากหลาย เช่น การใช้เทคโนโลยีขั้นสูง การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานเชิงกลยุทธ์ แนวปฏิบัติด้านการบริหารความเสี่ยงที่เข้มงวด และการสร้างความร่วมมือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่นในทุกด้านต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.สผ. โดยมีมาตรการที่สำคัญดังนี้

  • การติดตามและตรวจสอบความพร้อมใช้งานของโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure Readiness): ปตท.สผ. ได้ตรวจสอบและติดตามพื้นที่ปฏิบัติงานอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงนำสถานการณ์จากการประเมินสภาพภูมิอากาศเข้ามาเป็นปัจจัยเพื่อพิจารณาตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบโครงการใหม่ ๆ และประเมินความเสี่ยงเฉพาะพื้นที่เพื่อปรับปรุงแนวทางการคาดการณ์สภาพอากาศและผลกระทบจากสภาพอากาศที่ส่งผลต่อการดำเนินงาน
  • การเตรียมความพร้อม การตอบสนอง และการฟื้นฟูต่อสถานการณ์ฉุกเฉิน (Emergency Preparedness, Response, and Recovery): ปตท.สผ. ได้พัฒนาแผนการเตรียมทรัพยากรล่วงหน้าเชิงรุกควบคู่ไปกับกระบวนการฟื้นฟูที่คล่องตัว รวมถึงการจัดเตรียมระบบความปลอดภัยที่สามารถควบคุมพื้นที่ปฏิบัติการจากระยะไกลแบบอัตโนมัติในช่วงเวลาที่เกิดสภาพอากาศรุนแรง นอกจากนี้ ปตท.สผ. มีการยกระดับการทำประกันภัย ซึ่งเป็นเครื่องมือเพื่อป้องกันความเสี่ยงทางการเงิน รวมทั้งเพื่อสนับสนุนการปรับตัวและการฟื้นตัวของธุรกิจ กรณีที่บริษัทต้องเผชิญกับสภาวะฉุกเฉิน นอกจากนี้ ยังมีการจัดทำแผนการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจเพื่อรักษาการดำเนินงานที่สำคัญเพื่อให้เกิดการหยุดชะงักทางธุรกิจน้อยที่สุด
  • การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder Engagement): ปตท.สผ. ได้สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ บริษัทประกัน ชุมชนท้องถิ่น และหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสริมสร้างความพร้อมและการตอบสนองต่อภัยพิบัติ

มาตรการข้างต้นเป็นส่วนหนึ่งของแนวทางในภาพรวมของ ปตท.สผ. เพื่อรับมือและรักษาความยืดหยุ่นในการดำเนินธุรกิจเมื่อเกิดเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรง พร้อมทั้งใช้โอกาสในการปรับตัวทางธุรกิจและสร้างความยั่งยืนในระยะยาว

2. ความเสี่ยงด้านการใช้ AI เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน (Flawed Decisions from AI Misinterpretation)

การนำเทคโนโลยี AI มาใช้ในองค์กรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน แม้จะนำมาซึ่งโอกาสใหม่ๆ แต่ก็มาพร้อมกับความเสี่ยงรูปแบบใหม่ที่องค์กรต้องเตรียมรับมืออย่างเหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอุตสาหกรรม Oil & Gas ที่มีความซับซ้อนและต้องการความแม่นยำของข้อมูลสูง ปตท.สผ. ตระหนักถึงความเสี่ยงเหล่านี้ และได้มีการจัดการกับความเสี่ยงด้านการใช้ AI เพื่อติดตามและกำหนดมาตรการป้องกัน รับมือ และลดความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง ความเสี่ยงหลักๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ AI มีดังนี้:

  • ระยะเวลา: 3-10 ปี
  • หมวดหมู่ความเสี่ยง: เทคโนโลยี
  • ลำดับความสำคัญ (โอกาสเกิดและผลกระทบ): ปานกลาง

สถานการณ์และผลกระทบต่อ ปตท.สผ.:

  • ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของข้อมูล (Data Security Risks): เช่นเดียวกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ทั่วไป การใช้ AI เพิ่มโอกาสในการถูกโจมตีทางไซเบอร์ในรูปแบบใหม่ๆ เช่น การโจมตีโมเดล AI โดยตรง (Model Poisoning, Adversarial Attacks) หรือการใช้ AI ในการโจมตีระบบอื่นๆ ปตท.สผ. ให้ความสำคัญกับการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลที่ใช้ฝึกฝน AI และผลลัพธ์ที่ได้จาก AI โดยมีมาตรการป้องกันที่ครอบคลุม ตั้งแต่การควบคุมการเข้าถึงข้อมูล การเข้ารหัสข้อมูล การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ป้อนเข้าสู่โมเดล AI รวมถึงการเฝ้าระวังภัยคุกคามทางไซเบอร์ตลอด 24 ชั่วโมง ผ่านศูนย์ปฏิบัติการด้านความปลอดภัยไซเบอร์ (Cyber Security Operation Center - CSOC) ที่เชื่อมต่อกับระบบ Security Information and Event Management (SIEM)
  • ความเสี่ยงด้านเนื้อหาที่น่าเชื่อถือแต่ไม่ถูกต้อง (Credibility and Accuracy Risks): AI อาจสร้างเนื้อหาที่ดูน่าเชื่อถือแต่ไม่ถูกต้อง ซึ่งอาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดได้ ปตท.สผ. จึงให้ความสำคัญกับการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ใช้ฝึกฝน AI และผลลัพธ์ที่ได้จาก AI อย่างเข้มงวด โดยใช้ PTTEP AI Platform เป็นศูนย์กลางหลักในการควบคุมและจัดการ AI Model ตั้งแต่การดึงข้อมูล การฝึกสอน จนถึงการเฝ้าติดตามและประเมินคุณภาพของโมเดล รวมถึงการกำหนดแนวทางการทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และ AI (Human Oversight) เพื่อให้มนุษย์มีบทบาทในการตรวจสอบและยืนยันผลลัพธ์จาก AI ก่อนนำไปใช้จริง
  • ความเสี่ยงด้านความเป็นส่วนตัวของข้อมูล (Data Privacy Risks): การใช้ AI อาจเกี่ยวข้องกับการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งต้องคำนึงถึงกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง ปตท.สผ. ได้กำหนดแนวทางการกำกับดูแลข้อมูลองค์กร (Data Governance) ที่ครอบคลุมการเข้าถึงข้อมูล การดูแลคุณภาพข้อมูล และการปกป้องความเป็นส่วนตัวของข้อมูล เพื่อให้มั่นใจว่าการใช้ AI เป็นไปตามข้อกำหนดและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
  • ความเสี่ยงด้านความมีอคติ (Bias Risks): AI อาจเรียนรู้และสะท้อนความมีอคติที่มีอยู่ในข้อมูลที่ใช้ฝึกฝน ซึ่งอาจนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ไม่เป็นธรรม ปตท.สผ. กำลังดำเนินการร่วมกับที่ปรึกษาเพื่อร่างนโยบายและแนวทางการใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาลและจริยธรรม เพื่อลดความเสี่ยงด้านความมีอคติและส่งเสริมความเป็นธรรมในการใช้ AI
  • ความเสี่ยงด้านการทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และ AI (Human-AI Collaboration Risks): การทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และ AI อาจเกิดความไม่เข้าใจหรือความผิดพลาดในการสื่อสาร ปตท.สผ. จึงมุ่งเน้นการสร้างความเข้าใจและพัฒนาทักษะที่จำเป็นสำหรับการทำงานร่วมกับ AI ให้กับพนักงานผ่านการอบรม รวมถึงการกำหนดบทบาทและความรับผิดชอบที่ชัดเจนในการทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และ AI
  • ความเสี่ยงด้านการดำเนินงาน (Operational Risk): ความเสี่ยงจากการตัดสินใจที่ไม่เหมาะสมตามคำแนะนำที่ไม่ถูกต้องจาก AI อาจส่งผลกระทบต่อกระบวนการดำเนินงานต่างๆ ปตท.สผ. จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของ Human Oversight เพื่อให้มนุษย์มีบทบาทในการตรวจสอบและยืนยันคำแนะนำของ AI ก่อนนำไปปฏิบัติจริง มีการกำหนดแนวทางการทำงานร่วมกัน (Human Oversight) เพื่อให้มนุษย์มีบทบาทสำคัญในการกำกับดูแลและตัดสินใจขั้นสุดท้าย
  • ความเสี่ยงด้านการสูญเสียรายได้ (Revenue Loss Risk): การตัดสินใจของ AI ที่ผิดพลาดอาจนำไปสู่การสูญเสียรายได้หรือผลกำไร ปตท.สผ. จึงให้ความสำคัญกับการประเมินผลกระทบจากการใช้ AI อย่างรอบคอบ มีการทดสอบและประเมินผล AI Model ในสภาพแวดล้อมที่จำลองสถานการณ์จริงก่อนนำไปใช้งาน รวมถึงการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานของ AI อย่างต่อเนื่องผ่าน PTTEP AI Platform

แนวทางการบริหารความเสี่ยง:

ปตท.สผ. ได้เริ่มมีการติดตามความเสี่ยงจาก AI เหล่านี้ เพื่อให้มั่นใจว่าองค์กรสามารถควบคุมสถานการณ์และตอบสนองต่อความเสี่ยงจากการใช้ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

วัฒนธรรมความเสี่ยงภายในองค์กร

ปตท.สผ. มุ่งสร้างให้การบริหารความเสี่ยงเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมองค์กร ด้วยการปลูกจิตสำนึกด้านความเสี่ยงให้พนักงานทุกคน โดยได้พัฒนาความรู้ ความสามารถผ่านการฝึกอบรมและกิจกรรมต่าง ๆ รวมทั้งมีผู้บริหารทุกระดับเป็นผู้นำและแบบอย่างที่ดี และส่งเสริมให้พนักงานนำการบริหารความเสี่ยงมาใช้ในการดำเนินงานจนเป็นวัฒนธรรมองค์กร ตลอดจนส่งเสริมให้ทบทวนการบริหารความเสี่ยง นำบทเรียนในอดีตและองค์ความรู้ต่าง ๆ มาใช้เพื่อพัฒนาการบริหารความเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ยังแต่งตั้งผู้ประสานงานด้านความเสี่ยง (Risk Coordinator) ประจำหน่วยงานและโครงการต่าง ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยทำหน้าที่ประสานงานและรายงานเกี่ยวกับการบริหารความเสี่ยงระหว่างหน่วยงานเจ้าของความเสี่ยงกับหน่วยงานบริหารความเสี่ยง ซึ่งช่วยขับเคลื่อนให้เกิดการประเมินความเสี่ยงและบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพทั่วทั้งองค์กร

ในปี 2567 มีกิจกรรมสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องการบริหารความเสี่ยงและความต่อเนื่องทางธุรกิจให้แก่พนักงานทั่วทั้งองค์กรตลอดทั้งปี ทั้งในรูปแบบการอบรม การประชุมเชิงปฏิบัติการ การจัดกิจกรรม GRC is in You Roadshow ในสำนักงานใหญ่และโครงการต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ ประกอบด้วย ประเทศเมียนมา มาเลเซีย โดยครอบคลุมพนักงานที่ปฏิบัติงานในพื้นที่ Offshore และ Onshore นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมผ่านสื่อออนไลน์หลากหลายช่องทาง เช่น การออกอากาศผ่าน Podcast “Low Risk High Return – เสี่ยงไม่สุ่ม” การให้ความรู้ผ่าน Poster และการเรียนรู้ด้วยตนเอง (E-Learning) รวมทั้งจัดกิจกรรมเผยแพร่ แลกเปลี่ยนความรู้ในประเด็นสำคัญผ่านช่องทางรายการสด (Live) ในรายการ “เสี่ยงต้องคุย คุยไม่เสี่ยง” เช่น พื้นที่ทับซ้อนระหว่างไทย-กัมพูชา เพื่อให้พนักงานมีความรู้เท่าทันเหตุการณ์ และเพิ่มความตระหนักเกี่ยวกับประเด็นสำคัญในระดับโลกที่อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อบริษัทฯ

การฝึกอบรมและการเสริมสร้างขีดความสามารถด้านการบริหารความเสี่ยง

สำหรับพนักงานทุกระดับ

ปตท.สผ. ได้ดำเนินโครงการฝึกอบรมที่เน้นหลักการบริหารความเสี่ยงและการประเมินความเสี่ยง ตัวอย่างเช่น แนวคิดด้านการบริหารความเสี่ยงและการฝึกอบรมการลงทะเบียนความเสี่ยงแก่ผู้ประสานงาน การฝึกอบรมแนวคิดด้านการบริหารความเสี่ยง (ความเสี่ยง กับ ดูเหมือนความเสี่ยง) ให้กับพนักงานทุกคน การประชุมเชิงปฏิบัติการด้านการบริหารความเสี่ยงให้แก่ฝ่ายบริหารและทีมงานที่เกี่ยวข้องกับโครงการในประเทศมาเลเซีย เป็นต้น

ในอีกมุมหนึ่ง ปตท.สผ. เชื่อมโยงสิ่งจูงใจทางการเงินเข้ากับเป้าหมายการบริหารความเสี่ยง เพื่อสร้างวัฒนธรรมที่เข้มแข็งในการตระหนักรู้ถึงความเสี่ยงแก่พนักงานระดับอาวุโส ผู้จัดการ หรือบุคลากรที่เกี่ยวข้อง โดยกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จ (KPI) เช่น ความสำเร็จของแผนงานด้านความมั่นคง ปลอดภัยและชีวอนามัย การใช้แผน GRC (การกำกับดูแล การจัดการความเสี่ยงและการปฏิบัติตามกฎระเบียบ) ที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการจ่ายเงินพิเศษและการประเมินผล สิ่งนี้สร้างวัฒนธรรมที่เป็นหนึ่งเดียวโดยมุ่งเน้นที่การตระหนักรู้ถึงความเสี่ยงและการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

สำหรับระดับคณะกรรมการ

นอกจากกรรมการผู้ที่ไม่เป็นผู้บริหารจะเป็นผู้มีประสบการณ์ด้านการบริหารความเสี่ยงระดับองค์กร ปตท.สผ. ยังจัดให้มีการให้ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการบริหารความเสี่ยงเป็นประจำอีกด้วย หลักสูตรเหล่านี้ได้รับการออกแบบขึ้น เพื่อเพิ่มความเข้าใจและความเชี่ยวชาญในด้านการบริหารความเสี่ยงขององค์กร

การอบรมด้านการบริหารความเสี่ยงสำหรับกรรมการ

การบริหารความเสี่ยง รายชื่อของกรรมการที่เข้าร่วม

การฝึกอบรมด้านความเสี่ยงในหลักสูตรปฐมนิเทศคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงระดับคณะกรรมการ ประกอบด้วย

  • กระบวนการบริหารความเสี่ยงทั่วไป
  • กฎบัตรคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง – หน้าที่ ความรับผิดชอบ และอำนาจ (RMC Charter – Duties & Responsibilities and Authorities)
  • เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยง เช่น ประกาศระดับความเสี่ยงที่องค์กรยอมรับได้ เกณฑ์และขอบเขตความเสี่ยงที่ยอมรับได้ กรอบการบริหารความเสี่ยง และนโยบายการบริหารความเสี่ยงในระดับองค์กร
  • การบริหารความเสี่ยงสำหรับธุรกิจหลักของ ปตท.สผ. Risk Management for PTTEP Core Business Area)
  • ความเสี่ยงระดับองค์กร (Corporate Risk Profile)
  • การทำประกันความเสี่ยงราคาน้ำมันพื้นฐาน (Oil Price Hedging overview)

กรรมการที่ไม่เป็นผู้บริหาร ผู้บริหาร และกรรมการอิสระทุกท่านจะต้องเข้าร่วม ในปี 2567:

  • กรรมการที่ไม่เป็นผู้บริหาร 2 ท่านเข้าร่วม

หัวข้อพิเศษ

  • CCS as a service ในประเทศไทย
  • กรรมการที่ไม่เป็นผู้บริหาร 4 ท่านเข้าร่วม (3 คนเป็นกรรมการอิสระ)

การอบรมเรื่องการบริหารความเสี่ยง

  • หลักสูตร Risk Management for Corporate Leader (RCL) โดยสมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย (IOD)
  • กรรมการอิสระที่ไม่เป็นผู้บริหาร 1 ท่านเข้าร่วม

การบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ

ปตท.สผ. มีระบบการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารความเสี่ยงองค์กร โดยกําหนดกรอบการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจและพัฒนาแผนการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจสําหรับกระบวนการทํางานที่มีความสําคัญและเร่งด่วนให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้านการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ ISO 22301:2019 โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้

  • 1 เพิ่มขีดความสามารถขององค์กรให้มีความยืดหยุ่น สามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างต่อเนื่องแม้ในสถานกาณณ์ฉุกเฉินหรือภาวะวิกฤต
  • 2 ปกป้องผลประโยชน์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย บุคลากร องค์กร ชุมชน รวมถึงชื่อเสียงและภาพลักษณ์ขององค์กร
  • 3 มีมาตรการจัดการความเสี่ยงจากเหตุการณ์ที่ทำให้ธุรกิจหยุดชะงัก และต้องเป็นไปตามนโยบายอื่น ๆ ของ ปตท.สผ.
  • 4 ลดความเสี่ยงจากการกระทำที่ขัดต่อกฎหมาย มาตรฐาน ข้อกำหนด หรือสัญญาต่าง ๆ
  • 5 สร้างขีดความสามารถให้องค์กรมีความยืดหยุ่นอย่างเหมาะสม และเพียงพอ

โดยมีการทบทวนและดำเนินการฝึกซ้อมแผนการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจอย่างสม่ำเสมอทุกปี เพื่อให้มั่นใจว่าแผนดังกล่าวยังเป็นปัจจุบัน และผู้เกี่ยวข้องสามารถนำแผนไปใช้ได้อย่างถูกต้อง ทันต่อสถานการณ์

นอกจากนี้ ปตท.สผ. ยังจัดให้มีระบบการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ และถือเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารความเสี่ยงองค์กร โดยกำหนดกรอบการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้านการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ ISO 22301:2019 เพื่อเพิ่มขีดความสามารถขององค์กรให้มีความยืดหยุ่น สามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างต่อเนื่องแม้ในสถานการณ์ฉุกเฉินหรือภาวะวิกฤต โดยพัฒนาแผนการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจสำหรับกระบวนการทำงานที่มีความสำคัญและเร่งด่วน รวมถึงทบทวนและดำเนินการฝึกซ้อมแผนการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจเป็นประจำทุกปี เพื่อให้มั่นใจว่าแผนดังกล่าวยังเป็นปัจจุบัน และผู้เกี่ยวข้องสามารถนำแผนไปใช้ได้อย่างถูกต้อง ทันต่อสถานการณ ์โดยตั้งแต่ปี 2566 ปตท.สผ. ได้พัฒนาการบริหารจัดการแบบความเป็นศูนย์กลางหรือ PTTEP ONE BCMS เพื่อให้การดำเนินงานด้านการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งระบบการจัดการดังกล่าวได้รับการรับรองมาตรฐานจากสถาบัน British Standards Institution (BSI) และในปี 2567 ปตท.สผ. ได้เริ่มใช้ระบบ BCMS Digital Platform เพื่อเพิ่มระดับขีดความสามารถของ ปตท.สผ. ในการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ

เอกสารที่เกี่ยวข้อง

โครงสร้างการกำกับดูแลด้านความเสี่ยง
เอกสาร